>

Nieuwe resultaten onderzoek bevestigen eerdere conclusies

John Hattie: ‘Geen top 10 meer van effectgroottes’

Nieuw research rond Leren zichtbaar maken bevestigt, versterkt zelfs, wat John Hattie al eerder vaststelde. Het bracht wel een verschuiving teweeg in de effectgroottes. Geen focus meer op nummer 1 van de ‘lijst’, maar vooral extra informatie om impact bij je leerling te realiseren. De vijf actiegebieden helpen scholen, directeuren en leraren nog bewuster en verantwoord die activiteiten te kiezen die impact realiseren.

Ooit van Charles Augustin Sainte-Beuve gehoord? Vast niet. Deze Franse schrijver uit de 19e eeuw deed echter een uitspraak die ook nu nog actueel is: ‘Twijfel voert tot onderzoek, onderzoek tot vooruitgang en kennis’. Het is ook om die reden dat John Hattie na zijn eerdere meta-analyses voortdurend verder gaat met het onderzoeken van zaken die de meeste impact hebben op het leren van leerlingen. “Kloppen onze eerdere conclusies nog?” Nu we zo’n tien tot twaalf jaar verder zijn, komt hij met een update: een vernieuwde en meer uitgebreide lijst met ruim 250 invloeden die juist veel (gemiddeld 0,40) of zelf negatieve invloed hebben. Maar wat betekent dit voor de onderwijspraktijk?

Centrale boodschap blijft staan

Om antwoord te geven op deze vraag eerst terug naar het begin. Toen Hattie een jaar of tien geleden zijn onderzoek naar Leren zichtbaar maken verrichtte, leverde dat een lijst op met 138 factoren. Die hebben alle invloed op het leren en ontwikkelen van leerlingen. De één wat meer, de ander wat minder. Hattie zocht naar ‘wat werkt het best’.

‘Het verhaal blijft in beton gegoten: leerlingen kunnen zichzelf als eigen leraar zien, en leraren moeten door de ogen van hun leerlingen kunnen kijken’

Kantelpunt bleek de effectgrootte 0,40. Dat is de gemiddelde groei van een leerling in één schooljaar. Factoren boven het kantelpunt laten zien wat het meeste impact heeft. Een schat aan informatie voor scholen en leraren, die door de ogen van de leerling naar hun onderwijs willen kijken. En die de leerling willen begeleiden om regisseur te worden van het eigen leerproces. “Research toont immers aan dat het ertoe doet wanneer leerlingen zichzelf als eigen leraar zien, en als leraren het leren door de ogen van hun leerlingen zien”, benadrukt Hattie nog eens.

Check de nieuwe lijst met effectgroottes

Met het kantelpunt 0.40 in je achterhoofd zie je dat Collaborative learning (groepswerk dus) met 0.35 niet aan het kantelpunt komt. Zomaar leerlingen rond een tafel aan het werk zetten, heeft dus nauwelijks effect. Wel als ze gaan samenwerken. Coöperatief versus individueel werken, scoort 0.55.

Download de hele lijst

Vijf actiegebieden

Op grond van deze studie ontwikkelde Hattie en zijn team Leren zichtbaar maken tot een programma om scholen te helpen de uitkomsten van het onderzoek in praktijk te brengen. Vijf actiegebieden werden uitgewerkt: (1) ken uw impact, (2) de zichtbaar lerende leerling, (3) de bevlogen leraar, (4) effectieve feedback, en (5) de ‘Leren zichtbaar maken’ school. Het vijfde actiegebied is min of meer een overkoepeling van de vier daarvoor genoemde actiegebieden. Al die vijf gebieden worden geladen door de invloeden die volgens de meta-analyses een hoge effectgrootte hebben.

‘We willen voorkomen dat scholen en leraren als een soort van hyperig op zoek gaan naar nummer 1’

Elke school maakt binnen deze kaders de keuzes die voor die situatie de volgende stap zijn. Dit programma werd inmiddels een decennium geleden ontwikkeld. Hattie: “Als onderzoeker wil je voortdurend weten of je conclusies nog steeds overeind blijven staan. Om die reden zijn wij als onderzoeksteam voortdurend op zoek naar nieuwe informatie. Hebben we niet iets over het hoofd gezien?” Na zoveel jaren onderzoek is een nieuwe lijst met invloeden samengesteld die impact hebben op de leerprestaties en ontwikkeling van leerlingen. Een lijst met enkele frappante conclusies.

Nieuwe nummer 1

In de eerste metastudie stond op één: jezelf op voorhand een cijfer geven/de verwachting van de leerling. Effectgrootte 1.44. “Nu zien we dat Collective teacher efficacy nog hoger scoort, met effectgrootte 1.57.” Volgens Hattie gaat het daarbij om het geheel aan opvattingen en overtuigingen van het team van leraren dat zij samen positief kunnen bijdragen aan het leren en ontwikkelen van hun leerlingen. “Door met elkaar te werken aan de vijf eerder genoemde actiegebieden bouw je ook aan deze doelstelling. De nieuwe scores betekenen niet dat we het roer moeten omgooien. Integendeel, de nieuwe uitkomsten zijn een bevestiging dat we met Leren zichtbaar maken op de juiste koers zitten. Hattie: “Het verhaal blijft in beton gegoten: leerlingen helpen eigenaarschap voor hun leerproces te ontwikkelen en leraren door de ogen van de leerlingen naar hun lesgeven leren kijken. Dát maakt het verschil.”

Verhaal belangrijker dan hoogste score

De nieuwe lijst van 250+ effectgroottes (download hier de pdf) heeft echter wel een andere opzet gekregen. Er is geen top tien meer zoals in de eerdere versies, en geen scores van hoog naar laag. “Daar hebben we bewust voor gekozen. We willen voorkomen dat scholen en leraren bijna ‘hyperig’ aan de slag gaan met nummer 1. En dat we vervolgens allemaal hetzelfde gaan doen. Het verhaal is belangrijker dan de hoogste score: de leerling centraal stellen bij keuzes in ons onderwijs.”

‘De nieuwe lijst van 250+ effectgroottes heeft een andere opzet gekregen’

Eén van de vijf actiegebieden is ‘ken uw impact’. Daar begin je als school (nog steeds) mee. Je brengt in kaart welk verschil je wilt maken, en in welke mate je dat al doet. En vervolgens vertaal je dat op klasniveau. Hoe verloopt dat bij ons op school? Hoe stimuleren wij eigenaarschap van leerlingen? Wat doen wij aan leren leren? Ga zo maar door. Alles dus voor die zichtbaar lerende leerling. Benieuwd naar de allerhoogste score nu? Teacher estimates of achievement; effectgrootte 1.62. Ofwel: de leraar die het beste in staat is door de ogen van zijn leerlingen te kijken, creëert de meest impact op zijn leerlingen.


Naar volgend artikel >